sluiten

Inloggen

Log hieronder in met uw gebruikersnaam en wachtwoord.

Deze ontvangt u van ons bij het afsluiten van een (proef)abonnement.

Nog geen inlog? meld u gratis aan


Vragen?
Kunt u niet inloggen of heeft u vragen over een (proef)abonnement?.
Neem dan contact op met BIM Media Klantenservice:

sluiten

Welkom bij de Kennisbank Duurzame Energie

Om de uitgebreide informatie op de kennisbank te kunnen lezen heeft u een inlogcode nodig. Deze ontvangt u bij het afsluiten van een abonnement.

Waarom de Duurzame Energie-kennisbank

  • Kennis van experts altijd beschikbaar
  • Antwoorden, oplossingen en tools
  • Toevoegen van eigen notities mogelijk
  • Praktijkcases, veelvuldig aangevuld Bekijk de voorbeelden
  • Handige formules en interactieve berekeningen. Bekijk de voorbeelden
Neem nu een abonnement >

Abonnement € 275,- per jaar, ieder moment opzegbaar. Meer over een abonnement op Duurzame Energie

Inloggen voor abonnees


Vragen?
Kunt u niet inloggen of heeft u vragen over een abonnement?
Neem dan contact op met BIM Media Klantenservice: 088 58 40 888
Of stuur een e-mail naar: klantenservice@vakmedianet.nl

PV-systemen in de praktijk

Zoals in veel branches valt ook de markt voor zonnestroom in twee gedeelten uiteen: de markt voor de particuliere gebruiker en de zakelijke markt.

 

Bron: Duurzame Energietechniek; ir. J. Ouwehand, ir. T.J. Papa, dr. W. Gilijamse, drs. J. de Geus, drs. J. de Wit, 2014

 

Bij de eerste groep investeerders gaat het om een geïnstalleerd vermogen tot ongeveer 10 kWp; meestal blijft dit zelfs beneden 5 kWp. Het gaat deze groep erom een flink gedeelte van de stroomkosten terug te verdienen. De belangstelling van de particuliere gebruiker is groot, maar fluctueert sterk vanwege het onduidelijke en sterk veranderlijke subsidiepolitiek van overheden.

 

De laatste jaren is het in Nederland en België zo dat installateurs veel aanvragen van goed en minder goed voorgelichte investeerders voor installatie van zonnestroom ontvangen. In een aantal gevallen is dit in het kader van plannen van gemeenten of projectontwikkelaars.

 

Meestal wordt in overleg met betrokkenen onderzocht wat de mogelijkheden zijn. In praktijk kijkt men naar drie criteria:

  • wat is het maximaal te besteden bedrag;
  • hoe zijn de geometrische randvoorwaarden (oppervlakte van daken en dergelijke);
  • hoe groot is het maximale vermogen (kWp) dat de gebruiker wenst.

Op basis daarvan, en van de mogelijkheden van subsidies en renteaftrek, brengt de installateur een offerte uit.

 

De daadwerkelijke installatie is over het algemeen geen grote bouwkundige ingreep.

Qua tijd is het een kwestie van een tot enkele dagen en er hoeft aan de constructie in de meeste gevallen niet veel te worden gewijzigd. Een bouwvergunning is in de particuliere en zakelijke markt niet vereist, mits aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan.

Vaak vindt installatie van zonnepanelen echter plaats in het kader van nieuwbouw of renovatie en dan worden de panelen dus vermeld. Aanmelding bij de stroomleverancier is niet vereist behalve wanneer een andere meter noodzakelijk is.

 

In de particuliere markt worden op dit moment meestal een of twee stringsystemen toegepast met een convertor voor beide strings. Per string kunnen wel 10 panelen in serie worden geschakeld; in praktijk is dit meestal 8 tot 15 panelen van bijvoorbeeld 80 ⋅ 160 cm.

 

Voorbeeld

Een voorbeeld is de woning van Wubbo Ockels te Aerdenhout. Bij leven bekend als ruimtevaarder, docent en hoogleraar aan de universiteiten van Delft en Groningen in duurzame- energiewetenschappen, wilde hij niet achterblijven om een zonne-energie installatie te bouwen (zie onderstaande figuur). Hij heeft 63 Aleo panelen van 150 Wp geplaatst die aangesloten zijn op 3 Fronius IG 20, 1 Fronius IG 15 en 2 Philips EVO 500 converters.

Het ontwerp van de zonnestroomvoorziening van de woning van prof. W. Ockels vereist wat calculatie vanwege de specifieke geometrie (foto © Solar NRG).

 

De keuze van de verschillende converters heeft te maken met enerzijds het testen van de converters in de praktijk, anderzijds ook met de geometrie van de situatie - in dit geval om zo weinig mogelijk negatief effect te hebben van de bomen die om het huis staan. Daarnaast is er een display op zonnecellen geplaatst bij de voordeur van het huis. In 12 maanden tijd is met deze 9450 Wp-installatie 11000 kWh opgewekt.

 

Nog een leuk rekensommetje van Ockels: Als je in een auto rijdt, dan wordt een liter brandstof omgezet in slechts 2 kWh aan de wielen. Voor zo’n 20 000 km/jaar betekent dat 2000 liter (1 : 10) en dus 4000 kWh. Ockels zou dus maar 36% van zijn PV-productie nodig hebben gehad om 20 000 km te rijden, mits elektrisch…

De zakelijke groep investeerders heeft voor een deel andere motieven om in zonnestroom te stappen. Uiteraard speelt ook daar wel een stukje idealisme mee, maar belangrijker is voor zakelijke investeerders een innovatief imago in de presentatie naar buiten.

Qua investering speelt op de achtergrond een belangrijke rol dat investeringskosten in de loop van enkele (3 tot 5) jaren kunnen worden afgeschreven – en dus dat de fiscus meebetaalt.

Daartegenover staat dat een grote groep industriële geïnteresseerden een sterk verlaagd stroomtarief geniet. Dat maakt een investering zonder subsidies weer minder aantrekkelijk. Een vuistregel is dat de investeringskosten bij grotere vermogens (> 10 000 kWp) ongeveer € 5.000,- per geïnstalleerd kWp aan zonnevermogen bedragen.

Dit betekent in praktijk dat een terugverdientijd van korter dan 10 tot 15 jaar zonder subsidie niet te verwachten is. Zonder subsidie blijven geïnstalleerde vermogens aan zonnestroom ook in de zakelijke markt meestal onder 100 kWp. Vermogens daarboven zien we alleen daar waar subsidies toepassing van zonnestroom stimuleren.

Aanmelding bij het energiebedrijf van de installatie van zonnestroom verschilt per distributiebedrijf, maar is bij grotere vermogens (vanaf meestal circa 50 kWp) verplicht. Een bouwvergunning is ook hier niet verplicht, maar veel zakelijke investeerders hebben een interne beheerdienst die diverse eisen kan stellen: een hijsplan, een tijdpad, aanpassing op bouwkundige tekeningen, goedkeuring door de kwaliteitsdienst, opstellen en laten controleren van constructieve berekeningen.

In onderstaande figuur staat een afbeelding van een veel groter zonnestroomproject, 50 kWp op de Erasmus Universiteit te Rotterdam.

 

Installatie van 50 kWp

Installatie van 50 kWp, Universiteit van Rotterdam.

 

Onderhoud

Het onderhoud van een zonnestroominstallatie is in praktijk vrij eenvoudig, want de installatie is onderhoudsarm. Veelal wordt daarom niet gewerkt met onderhoudscontracten. Zakelijke gebruikers kunnen het onderhoud aan de beheerdienst overlaten en veel particulieren kunnen het onderhoud zelf. Het meeste onderhoud is een jaarlijkse controle van de mechanische constructie: door de thermische belasting (warm in de zomer, koud in de winter) kan bevestigingsmateriaal (bouten, klemmen, en dergelijke) wat speling gaan vertonen, wat dient te worden verholpen. Zaken als bekabeling en andere voorzieningen van de elektrische installatie vragen weinig tot geen onderhoud.

Het meest gevoelige onderdeel van de zonnestroominstallatie is de DC/AC-omvormer. Tegenwoordig is de twee- of driejaarlijkse garantie vervangen door een vijfjaars garantie; ook zijn er al fabrikanten die de converter tien jaar garanderen. Niettemin raken omvormers weleens defect met als gevolg reparatie of vervanging.

 

Exploitatie

Zonnestroom heeft op lange termijn een zeer hoog economisch potentieel, maar voorlopig is het de duurzame energiebron met de hoogste energiekosten: 0,25-0,40 E kWh. Voor windenergie en biomassa zijn deze cijfers ongeveer 10 a 15% van deze waarden.

De investeringskosten variëren thans van € 5.000,- tot € 7.000,- per kWp aan geïnstalleerd vermogen. De bijkomende kosten bedragen - zo blijkt uit de praktijk - ongeveer € 150-350 per jaar per kWp vermogen, uitgaande van een levensduur van 20 tot 30 jaar en van 1000 vollasturen per jaar.

 

Mondiale zonnestroomproductie 1994–2003

Jaar

Jaarproductie (MWe)

Jaarlijkse toename (%)

1994

69

15

1995

79

14

1996

89

13

1997

126

42

1998

153

21

1999

201

31

2000

288

43

2001

391

36

2002

560

43

2003

742

32

2004

1210

63

2005

1745

44

2006

2485

42

2007

4005

61

2008

5950

48

 

Productietoename van zonnecellen

Mondiale productietoename van zonnecellen in het voorbije decennium (vanaf 2000 is de jaarlijkse toename ruim 30%).

 

De hoge investeringskosten per geïnstalleerd vermogen leveren een tarief op dat ongeveer 1 tot 2 keer hoger uitkomt dan dat van de gebruiker van het openbare net. De variatie hierin komt door verschillen in tarifering onder gebruikers van het openbare net.

 

Marktontwikkeling zonnecellen

Marktontwikkelingen voor zonnecellen.

 

Het is opvallend dat de fotovoltaische markt snel groeit. Bovenstaande figuren geven de ontwikkeling (Maycock 1999, JRC-Europe 2008) aan.

De te verwachten kostenreductie is geschetst in onderstaande figuur. De werkelijke kostenreductie blijkt de grafiek tot nu toe ruwweg te volgen.

 

massaproductie zonnecellen

De prijsafname (in $/Wp) bij massaproductie van zonnecellen.

 

Het is echter duidelijk dat de kostprijs voor elektriciteit uit zonnecellen in 2015 en ook lang daarna nog aanmerkelijk hoger zal blijven dan de kWh-prijs met conventioneel productievermogen.

 

Zonder subsidiaire ondersteuning zullen de vermogens aan zonnestroom die door particulieren en bedrijven worden geinstalleerd dalen. Ondanks dat is het duidelijk dat zonnestroom een grote aantrekkingskracht op mensen in alle geledingen van de maatschappij bezit. Daarbij komt dat de conventionele energiebronnen opraken, hetgeen een grote onzekerheid tot gevolg heeft in de energiemarkt en in de tariefstelling.

 

De consument wordt geconfronteerd met snel stijgende prijzen en een grote onzekerheid. Het idee van onafhankelijkheid, innovatie en een milieuvriendelijk alternatief blijkt inmiddels vaak van meer betekenis dan alleen een cijfermatige vergelijking in exploitatiekosten.